कविता – बाबा, तुम्ही स्वार्थी आहात

कविता – बाबा, तुम्ही स्वार्थी आहात

लोक म्हणतात,

स्वार्थी माणूस 

फक्त स्वतःचाच विचार करतो.

पण मला आजही 

तुमचं गणित समजत नाही...

कारण

तुमच्या प्रत्येक इच्छेच्या उंबरठ्यावर 

तुम्ही माझी स्वप्नं बसवलीत,

आणि स्वतःच्या आकांक्षा 

घराच्या एका कोपऱ्यात 

दिव्यासारख्या जळू दिल्यात—

प्रकाश दुसऱ्याला, 

झीज मात्र स्वतःची.

तुमच्या तळहातांवरच्या रेषा 

भविष्य सांगत नव्हत्या,

त्या होत्या 

काळाच्या दगडी वाटेवर 

निःशब्द झिजलेल्या पाऊलवाटा.

तुमच्या कपड्यांवरचा घाम 

माझ्या भविष्याची शाई झाला,

आणि तुमच्या थकव्याने 

माझ्या उद्याची अक्षरं 

हळूहळू आकार घेत गेली.

शाळेच्या फीची तारीख जवळ आली की 

तुमच्या कपाळावर 

एक न बोललेला प्रश्न उमटायचा,

पण दारातून घरात शिरताना 

तो प्रश्न 

हसण्यात विरघळून जायचा.

त्या वयात मला वाटायचं,

घर आपोआप चालत असावं.

मोठं झाल्यावर उमगलं—

घराला भिंती असतात, 

पण घरपण 

एका माणसाच्या खांद्यावर उभं असतं.

माझ्या चेहऱ्यावरचं हास्य 

तुम्हाला इतकं का आवडायचं,

याचं उत्तर मोठं झाल्यावर सापडलं—

कारण

तुमच्या आनंदाचा पत्ता 

नेहमी माझ्याकडेच होता.

माझ्या यशाची बातमी आली की 

तुमचे डोळे उजळायचे,

आणि अपयश आलं की 

न बोलता 

तुमचा हात खांद्यावर यायचा.

त्या हातात शब्द नव्हते,

पण पुन्हा उभं राहण्याइतकं 

आकाश होतं.

कधी कधी तुम्हीही थकत असाल,

तुम्हीही हरत असाल,

तुम्हालाही रडावंसं वाटत असेल...

पण घर झोपल्यावर 

रात्रीच्या शांततेनेच 

तुमचे हुंदके ऐकले असतील.

कारण सकाळी मात्र

तुम्ही पुन्हा उभे असायचात—

कालपेक्षा अधिक धीराने, 

कालपेक्षा अधिक हसतमुख.

घरातल्या घड्याळाकडे सगळे 

वेळ म्हणून पाहत होते,

पण मला नंतर समजलं—

त्या काट्यांबरोबर 

तुमचंच आयुष्य 

क्षणाक्षणाने झिजत होतं.

चार भिंतींना घर म्हणतात,

पण त्या घराच्या उबेला 

तुमच्या न बोललेल्या 

त्यागाचा श्वास होता.

वाळवंटातून वाहणाऱ्या 

गुप्त झऱ्यासारखं 

तुमचं प्रेम होतं—

दिसत कमी, 

पण जीवन देत राहणारं.

क्षितिजासारखं तुमचं अस्तित्व होतं—

नेहमी समोर, 

पण स्वतःची व्याप्ती 

कधीच न मोजणारं.

आज मागे वळून पाहताना 

एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते—

तुम्ही आम्हाला 

फक्त जगण्यासाठी 

साधनं दिली नाहीत,

तुम्ही दिलंत

वादळातही न विझणारं धैर्य,

पराभवानंतरही 

पुन्हा चालू लागण्याची हिंमत,

आणि

जगण्याला अर्थ देणारी 

एक प्रतिष्ठा.

स्वार्थाची व्याख्या 

पुस्तकात वेगळी असेल,

पण आयुष्याने मला 

वेगळाच अर्थ शिकवला—

स्वतःची स्वप्नं 

दुसऱ्याच्या डोळ्यांत फुलताना पाहणं,

स्वतः झिजत राहून 

दुसऱ्याचं आयुष्य उजळवणं,

आणि प्रेम कधीच उच्चारलं नाही 

तरी ते आयुष्यभर जगत राहणं.

म्हणून 

आज जग काहीही म्हणो,

माझ्यासाठी त्या शब्दाचा अर्थ 

नेहमीच तुम्हीच राहाल.

हो,

तुम्ही स्वार्थी आहात...

कारण

स्वतःसाठी काहीच न मागता, 

सगळं काही 

देऊन टाकण्याचा हा स्वार्थ

फक्त तुमच्यासारख्यांनाच जमतो.

आणि म्हणूनच,

आज मी ज्या उंचीवर उभा आहे, 

तिथे माझी पावलं कमी आहेत,

तुमच्या झिजलेल्या पाऊलखुणा जास्त.

जेव्हा लोक विचारतात,

"यशाचा पाया कुठे असतो?"

तेव्हा नकळत माझी नजर खाली झुकते...

कारण त्या पायाखाली दगड नसतात,

नकाशे नसतात,

मोठमोठ्या घोषणा नसतात—

असतं फक्त

एका वडिलांचं संपूर्ण आयुष्य,

निःशब्दपणे अंथरलेलं.

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई

दिनांक: १९/०६/२०२६ वेळ: ०८:१९