ललित – टिक-टिक

ललित – टिक-टिक

काही भेटवस्तू क्षणिक आनंद देतात. काही उपयोगी पडतात. काही काळाच्या ओघात विस्मृतीत हरवून जातात. पण काही भेटी अशा असतात की त्या वस्तू म्हणून नव्हे, तर भावनांच्या रूपाने आयुष्यभर आपल्या सोबत राहतात. माझ्यासाठी घड्याळ ही अशीच एक अमूल्य भेट आहे.

हे घड्याळ मला एका अत्यंत जिव्हाळ्याच्या व्यक्तीकडून मिळाले. भेट देताना ती व्यक्ती फार काही बोलली नव्हती. फक्त घड्याळ हातात देताना हलकेच माझ्या खांद्यावर हात ठेवला होता. त्या स्पर्शात काळजी होती, विश्वास होता आणि माझ्या भविष्यासाठी शुभेच्छाही होत्या. शब्द काही क्षणांत विरून गेले; पण तो स्पर्श आणि ते घड्याळ मनात कायमचे राहिले.

पहिल्यांदा ते मनगटावर बांधले, तेव्हा त्याच्या किमतीपेक्षा त्यामागची भावना अधिक जाणवली. साधेसे दिसणारे ते घड्याळ जणू एखादी जबाबदारी, एखादा विश्वास आणि एखादे नाते माझ्यासोबत घेऊन आले होते. त्या क्षणी उमगले की काही भेटवस्तू हातात येतात, पण त्यांचा खरा ठेवा मनात साठतो.

त्या दिवसापासून ते घड्याळ माझ्या आयुष्याच्या प्रवासात निःशब्दपणे सामील झाले. त्याच्या सोबतीने कितीतरी दिवस सरले, कितीतरी ऋतू बदलले. नवी माणसे भेटली, नवे रस्ते सापडले, काही स्वप्ने पूर्ण झाली, काही अपुरीच राहिली. आनंदाचे क्षण आले; निराशेच्या सावल्याही सोबत चालल्या. पण या सगळ्या प्रवासात ते घड्याळ माझ्या मनगटावर नव्हे, तर हृदयाच्या जवळ राहिले.

एक प्रसंग आजही मनात जिवंत आहे. आयुष्याच्या एका महत्त्वाच्या वळणावर मी उभा होतो. निर्णय घ्यायचा होता, पण मन संभ्रमाने भरले होते. त्या रात्री बराच वेळ झोप लागली नव्हती. विचारांच्या गर्दीत नकळत नजर मनगटावरील घड्याळावर गेली. खोलीत शांतता होती, आणि त्या शांततेत त्याची मंद टिक-टिक स्पष्ट ऐकू येत होती. त्या आवाजात कोणताही उपदेश नव्हता, तरी एक आश्वासक साथ होती. जणू कोणी तरी शांतपणे सांगत होते, "पहाट होण्यासाठी रात्र संपण्याची वाट पाहावी लागते." त्या क्षणी मनातील गोंधळ हळूहळू निवळू लागला.

त्या दिवसानंतर घड्याळाकडे पाहण्याचा माझा दृष्टिकोन बदलला. ते फक्त वेळ दाखवणारे साधन राहिले नाही. त्याच्या प्रत्येक टिक-टिकमध्ये जगण्याचा एक नवा अर्थ दडलेला वाटू लागला. काही क्षण जपून ठेवायचे असतात, काही सोडून द्यायचे असतात आणि काही फक्त अनुभवून पुढे जायचे असतात—हे नकळत उमगत गेले.

काळ पुढे सरकत राहिला. यश आले तेव्हा आनंद झाला; अपयश आले तेव्हा वेदनाही झाल्या. पण घड्याळाचे काटे दोन्ही प्रसंगी सारखेच फिरत राहिले. तेव्हा जाणवले की जीवनातील कोणताही क्षण कायमचा नसतो. सुख असो वा दुःख, दोघांनाही पुढे जावेच लागते. म्हणूनच प्रत्येक क्षणाला कवटाळून ठेवण्यापेक्षा त्यातून काहीतरी सुंदर घेऊन पुढे जाणे अधिक महत्त्वाचे असते.

आज त्या घड्याळाच्या काचेवर काळाच्या काही रेघा उमटल्या आहेत. पट्ट्यालाही वापराची झीज जाणवते. पण त्या खुणा पाहताना वाईट वाटत नाही. उलट त्या प्रत्येक खुणेत एखादा दिवस, एखादी आठवण, एखादा अनुभव जिवंत झाल्यासारखा वाटतो. जणू काळाने त्या घड्याळावर अनुभवांची रेखीव अक्षरे कोरून ठेवली आहेत.

कधीकधी शांत बसून मी त्याच्याकडे पाहत राहतो. त्याच्या काट्यांमध्ये मला तास-मिनिटे दिसत नाहीत. दिसतात जपलेले क्षण, नात्यांची ऊब, संघर्षातून मिळालेली ताकद, विश्वासाने उजळलेले दिवस आणि आयुष्याने दिलेले अनमोल अनुभव.

कधी कधी मनात एक हळवा विचार येतो—जर या घड्याळाला बोलता आले असते, तर त्याने कितीतरी कथा सांगितल्या असत्या. पहिल्या यशाच्या आनंदाच्या, अपयशानंतर पुन्हा उभे राहण्याच्या, डोळ्यांत दाटून आलेल्या अश्रूंच्या आणि मनसोक्त हसू फुलवणाऱ्या क्षणांच्या. त्या कथा शब्दांत नाहीत; पण त्यांच्या प्रतिध्वनी आजही त्याच्या टिक-टिकमध्ये ऐकू येतात.

आजही त्या घड्याळाची टिक-टिक ऐकू येते. पण आता ती मला वेळ सांगत नाही. ती मला आठवण करून देते की आयुष्य म्हणजे केवळ पुढे सरकणारे दिवस नाहीत; तर त्या दिवसांमध्ये जगलेले क्षण, जपलेली माणसे आणि मनात साठवलेल्या आठवणी आहेत.

म्हणूनच माझ्यासाठी ती घड्याळाची भेट केवळ एक वस्तू नाही. ती काळाच्या प्रवाहात जपून ठेवलेली भावनांची ठेव आहे. ती एका नात्याचा निःशब्द स्पर्श आहे. ती विश्वासाची सावली आहे. ती मनात सदैव उजळत राहणारी एक उबदार आठवण आहे.

काळ पुढे सरकत राहील. घड्याळाचे काटे फिरत राहतील. कदाचित एखाद्या दिवशी त्याची टिक-टिक थांबेल. पण त्या घड्याळाशी जोडलेल्या आठवणी कधीच थांबणार नाहीत. कारण काही भेटी हातात राहत नाहीत—त्या हृदयाच्या कप्प्यात कायमच्या घर करून राहतात. आणि मग काळ कितीही पुढे गेला, तरी त्यांची उब, त्यांचा स्पर्श आणि त्यांची साथ मनात आयुष्यभर जिवंत राहते.

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई
दिनांक : १९/०६/२०२६ वेळ : १७:१०