लघुनाटिका अभिप्राय – “मला फुलू द्या…”
माधवी नितीन मोतलिंग यांची “मला फुलू द्या…” ही लघुनाटिका केवळ रंगमंचीय सादरीकरणापुरती मर्यादित नसून ती बालपणाच्या कोवळ्या कळीला स्पर्श करणारी, समाजाच्या अंतरात्म्याला हलवणारी एक प्रभावी सामाजिक अभिव्यक्ती आहे. बालसुरक्षा आणि लैंगिक अत्याचारासारख्या अत्यंत संवेदनशील विषयाला नाट्यरूप देताना लेखिकेने साधेपणा आणि गंभीरता यांचा अत्यंत समतोल साधला आहे.
नाटिकेची सुरुवात अतिशय नैसर्गिक आणि घरगुती वातावरणातून होते. आई-बाबांचे प्रेमळ संवाद आणि मुलीचे बाहुलीशी खेळणे हे दृश्य प्रेक्षकांच्या मनात सुरक्षितता आणि कोमलतेची भावना निर्माण करते. हीच साधेपणाची पार्श्वभूमी पुढील घटनांच्या तीव्रतेला अधिक ठळक बनवते.
“Good Touch आणि Bad Touch” या प्रसंगातून नाटिकेला वास्तवाची तीव्र जाणीव प्राप्त होते. बालमानसात सुरक्षिततेविषयीची जागरूकता निर्माण करणे किती आवश्यक आहे, हे अत्यंत परिणामकारक पद्धतीने अधोरेखित होते. मुलीचं दचकणे आणि वडिलांचा क्षणिक भावनिक संघर्ष हे प्रसंग नाट्याला खोल भावनिक परिणाम देतात.
समाज, पोलीस आणि शिक्षक या पात्रांच्या प्रवेशामुळे नाटिकेला वैयक्तिक पातळीवरून सामाजिक आणि संस्थात्मक पातळीपर्यंत विस्तार मिळतो. समाजातील विकृती, जबाबदारीची जाणीव आणि व्यवस्थेची भूमिका यांचे वास्तववादी चित्रण प्रभावीपणे समोर येते. विशेषतः “समाज १” आणि “समाज २” यांचे संवाद स्त्रीकडे पाहण्याच्या विकृत दृष्टिकोनावर परखड प्रकाश टाकतात.
शिक्षक पात्रातून शिक्षणव्यवस्थेतील बदल अधोरेखित होतो. पूर्वी मूल्यशिक्षणावर भर देणारे शिक्षण आता स्वसंरक्षणाच्या गरजेकडे वळले आहे, ही काळाची वास्तवता नाटिकेत स्पष्टपणे उमटते.
नाटिकेचा अंतिम भाग अत्यंत प्रभावी आणि आशावादी आहे. मुलीचा आत्मविश्वासपूर्ण उद्गार आणि “मी कळी आहे, पण आता कोमेजणार नाही” ही जाणीव संपूर्ण नाटिकेला सशक्त आणि प्रेरणादायी शेवट देते. भीतीचे रूपांतर आत्मशक्तीत होणे हा या नाट्याचा सर्वात महत्त्वाचा संदेश आहे.
भाषा साधी, प्रवाही आणि भावस्पर्शी आहे. संवाद नैसर्गिक असल्यामुळे पात्रे अधिक वास्तववादी भासतात. प्रतीकात्मकता विशेषतः कळी, बाहुली आणि फुलणे या प्रतिमांमधून नाटिकेला काव्यात्म खोली प्राप्त होते.
काही ठिकाणी संवाद अधिक संक्षिप्त आणि नेमके असते तर नाट्यगती अधिक तीव्र झाली असती. समाज पात्रांच्या संवादात वैयक्तिक अनुभवांचा समावेश झाल्यास परिणाम अधिक ठसठशीत झाला असता. अंतिम संदेश काहीसा अधिक सूक्ष्मतेने दिल्यास नाट्य अधिक प्रगल्भ भासले असते.
एकूणच, ही लघुनाटिका भावनिक, सामाजिक आणि नाट्यदृष्ट्या अत्यंत प्रभावी असून मंचीय सादरीकरणासाठी पूर्णतः उपयुक्त आहे. ती केवळ नाटिका न राहता बालसुरक्षेचा जागर करणारा सामाजिक आरसा ठरते आणि प्रेक्षकांच्या मनात दीर्घकाळ ठसणारा परिणाम निर्माण करते.
©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई
दिनांक: २६/०५/२०२६ वेळ: ०६:०३
🙏🙏🙏🙏
माधवी मोतीलिंग ताईंनी अप्रतिम लघुनाटिका लिहिली आहे. गुरु दादा यांना सस्नेह वंदे कारण त्यांच्या मुळे मला आज ही लघुनाटिका वाचायला मिळाली. माझ्या शाळेतील स्नेह संमेलनासाठी ही नाटिका त्यांच्या परवानगीने बसविण्याची माझी इच्छा आहे. पण यात अजून संवाद असावेत असे मला वाटते. संवेदनशील, वास्तववादी विषयाला अतिशय सुंदररित्या हाताळले आहे. गुरुदा मनःपूर्वक आभार तुमच्यामुळे मनासारखा विषय मिळाला.
सुनिता पांडुरंग अनभुले
प्रिय सुनिताताई,
सस्नेह नमस्कार. 🙏🙂
आपला मनापासूनचा अभिप्राय वाचून आनंद झाला.
माधवीताई मोतीलिंग यांनी लिहिलेल्या लघुनाटिकेविषयी आपण व्यक्त केलेले कौतुक आणि ती आपल्या शालेय स्नेहसंमेलनासाठी सादर करण्याची आपली इच्छा ही अत्यंत आनंददायी गोष्ट आहे. साहित्य जेव्हा प्रत्यक्ष रंगमंचावर साकार होते, तेव्हा त्याला खरा अर्थ आणि नवे आयाम प्राप्त होतात.
आपण सुचविल्याप्रमाणे संवादवृद्धी करून नाटिकेला अधिक परिणामकारक आणि सशक्त रूप देता येईल, ही आपली कल्पना अत्यंत योग्य आणि सर्जनशील आहे. अशा रचनात्मक सूचनांमुळेच साहित्य अधिक समृद्ध आणि प्रभावी होत जाते.
आपण या नाटिकेला संवेदनशील आणि वास्तववादी दृष्टिकोनातून अनुभवले, हे विशेष समाधान देणारे आहे. लेखकासाठी हीच खरी दाद असते.
आपल्या उपक्रमासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा. शालेय विद्यार्थ्यांना यामधून निश्चितच सुंदर अनुभव आणि प्रेरणादायी संदेश मिळेल, याची खात्री आहे.
आपल्या प्रेमळ आणि मनापासूनच्या शब्दांसाठी मनःपूर्वक आभार. 🙏🙂
सस्नेह,
गुरुदा
Post a Comment