कविता - विजयादशमी

“विजयादशमी” — शीर्षकाचा अर्थ

या कवितेला “विजयादशमी” हे शीर्षक देण्यामागे एक सुंदर प्रतीकात्मक विचार आहे. ज्यांच्या वाढदिवसानिमित्त ही कविता लिहिली आहे त्यांचे नाव विजय निगडकर, आणि त्यांचा जन्मदिनांक १० मार्च आहे. मराठीत दहा या अंकाला ‘दशमी’ असे म्हणतात. त्यामुळे विजय आणि दशमी या दोन संकल्पना एकत्र येऊन “विजयादशमी” हा शब्द तयार होतो.

परंपरेत विजयादशमी हा सत्याचा असत्यावर, प्रकाशाचा अंधारावर आणि चांगुलपणाचा वाईटावर विजय साजरा करणारा दिवस मानला जातो. त्याच अर्थाने या कवितेतही मैत्री, विश्वास आणि माणुसकीचा विजय साजरा केला आहे.

म्हणूनच १० मार्च या दिवशी जन्मलेल्या ‘विजय’चा दिवस — प्रतीकात्मकरीत्या “विजयादशमी” ठरतो.

कविता - विजयादशमी

पहाटेच्या पहिल्या किरणांनी

आज आकाशावर हलकेच लिहिले —

आनंदाचा एक शांत उत्सव.

कारण काळाच्या विशाल प्रवाहात

आजच्याच दिवशी पेटला होता

स्नेहाचा एक अखंड दीप —

विजय निगडकर.

जीवनाच्या गजबजलेल्या वाटेवर

असंख्य चेहरे भेटतात;

काही क्षणभर हसतात

आणि वेळेच्या धुक्यात विरून जातात.

परंतु काही व्यक्तिमत्त्वे

मनाच्या शांत सरोवरात

चंद्रप्रकाशासारखी उतरतात

आणि स्मृतींच्या लहरींवर

दीर्घकाळ उजळत राहतात.

त्या उजळ प्रतिबिंबात

एक नाव तेजस्वी दीपाप्रमाणे उजळते —

विजय.

मैत्री म्हणजे फक्त सोबत चालणे नव्हे;

ती असते वादळांच्या अंधाऱ्या रात्री

दिशा दाखवणारी दीपशिखा,

कठीण क्षणी धीराचा हात देणारी

आणि आनंदाच्या शिखरावर

मनमोकळे हसवणारी सहप्रवासी ऊब.

म्हणूनच आजचा दिवस

केवळ वाढदिवस नाही —

तो आहे मैत्री, विश्वास आणि माणुसकीच्या प्रकाशात

उमललेली एक सुंदर विजयादशमी.

जिथे साजरा होतो

स्नेहाचा, विश्वासाचा

आणि माणुसकीचा विजय —

तुझ्या आयुष्याच्या आकाशात

नेहमी उजळत राहो ही विजयादशमी.

वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा

विजय !

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई 

दिनांक : १०/०३/२०२६ वेळ ११:५२