अभिप्राय: 'हाच का तो पुरोगामी महाराष्ट्र?'

अभिप्राय: 'हाच का तो पुरोगामी महाराष्ट्र?'

प्रकाश सावंत यांचा 'हाच का तो पुरोगामी महाराष्ट्र?' हा लेख अत्यंत सखोल, विचारप्रवर्तक आणि समाजवेदनशील आहे. त्यांनी महाराष्ट्राच्या पुरोगामी वारशाचा संदर्भ देत आजच्या सामाजिक, राजकीय आणि नैतिक घसरणीवर प्रकाश टाकला आहे. लेखाच्या सुरुवातीपासूनच त्यांनी प्रबोधनकारांच्या शिकवणी, संतसज्जनांची अभंगवाणी आणि समाजसुधारकांच्या विचारांचे महत्त्व अधोरेखित करून वाचकाला गाभ्याशी जोडले आहे. अशा दृष्टिकोनातून महाराष्ट्राची वर्तमानस्थिती हा प्रश्नचिन्ह आहे, असा प्रभाव लेखातून स्पष्टपणे उमटतो.

लेखात भोंदूबाबा अशोक खरातसारख्या व्यक्तींच्या वर्तनाचे गंभीर विश्लेषण केले आहे, ज्यातून समाजातील अंधश्रद्धा, स्त्रीविरोधी प्रवृत्ती आणि अघोरी कृत्यांचे विडंबन स्पष्ट होते. तसेच, मंत्री व सत्ताधारी व्यक्तींच्या अनैतिक सहकार्यासह समाजातील सामान्य माणसावर होणाऱ्या परिणामांचे उलगडणे लेखात प्रगल्भतेने मांडले आहे. अशा सुसंगत उदाहरणांमुळे लेखाची प्रभावीता आणि विश्वसनीयता वाढली आहे.

लेखकाने माध्यमांचा, टीव्ही मालिका व समाज माध्यमांचा प्रभाव समाजावर कसा पडतो, हे समजावून सांगितले आहे. घराघरात पसरलेल्या अंधश्रद्धा आणि चमत्काराच्या आकर्षणामुळे तरुण पिढीच्या मूल्यांवर होणारा विपरीत परिणाम याची उदाहरणे नेमकी दिली आहेत. यामुळे लेखाचा सामाजिक संदेश स्पष्ट आणि हृदयस्पर्शी झाला आहे.

संपूर्ण लेखात राजकारण, नैतिकता आणि विचारशक्ती यांचा सूक्ष्मपणे अभ्यास केला आहे. लेखकाने संतांच्या शिकवणी, तुकोबांचा विद्रोह आणि महात्मा फुले यांचा सत्यशोधक दृष्टिकोन या सर्वांचा संदर्भ देऊन समाज सुधारणा आणि नैतिक जागृतीची गरज अधोरेखित केली आहे. यामुळे लेखाचा भावनात्मक आणि तार्किक समतोल राखला आहे.

सारांशतः, प्रकाश सावंत यांचा लेख वैचारिक दृष्टिकोनातून धारदार, सामाजिकदृष्ट्या चेतनादायक, नैतिकदृष्ट्या प्रेरक आणि भाषाशैलीत उत्कृष्ट आहे. या लेखातून महाराष्ट्राच्या पुरोगामी वारशाची आठवण, समाजातील अध:पतनाची खरी कारणे, अंधश्रद्धा व राजकीय भ्रष्टाचाराची गंभीरता आणि समाज सुधारण्यासाठी आवश्यक विवेक व नैतिकतेचा संदेश प्रभावीपणे समोर येतो. हे लेखन संपूर्णतः प्रभावी, सर्वंकष आणि प्रशंसनीय आहे.

 

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई

दिनांक : २९/०३/२०२६ वेळ : ११:३४