अभिप्राय: ‘जागतिक दिन ठरताहेत दीनदुबळे!’

अभिप्राय: ‘जागतिक दिन ठरताहेत दीनदुबळे!’

प्रकाश सावंत यांचा ‘जागतिक दिन ठरताहेत दीनदुबळे!’ हा लेख समकालीन वास्तवावर भाष्य करणारा प्रभावी आणि अंतर्मुख करणारा चिंतनलेख आहे. जागतिक वन दिन, जल दिन आणि हवामान दिन या निमित्ताने मानवतेसमोरील गंभीर प्रश्न लेखकाने नेमकेपणाने मांडले आहेत. युद्धाच्या छायेत या दिनांचे औचित्य कसे हरवत चालले आहे, याचे वास्तववादी चित्रण लेखात दिसते. त्यामुळे हा लेख वाचकाला केवळ माहिती देत नाही, तर त्याला विचार करण्यास भाग पाडतो.

जागतिक राजकारणातील अस्थिरता आणि महासत्तांच्या दुटप्पी भूमिकेवर लेखकाने परखड भाष्य केले आहे. सत्ताकारणाच्या स्वार्थासाठी युद्ध कसे पेटवले जाते, याचे त्यांनी प्रभावी विश्लेषण केले आहे. निरपराध नागरिकांचे होणारे बळी आणि त्यातून निर्माण होणारे मानवी दुःख यांचे चित्रण अत्यंत हृदयस्पर्शी आहे. त्यामुळे लेख वाचकाच्या संवेदनांना स्पर्श करतो आणि मानवतावादी मूल्यांची जाणीव करून देतो.

लेखाची भाषाशैली प्रवाही, ओघवती आणि भावनाप्रधान आहे. विचारांची मांडणी नेमकी, सुसंगत आणि परिणामकारक आहे. शब्दप्रयोग संयत असून अलंकारिकता नियंत्रित आहे. त्यामुळे लेखाचा प्रभाव अधिक ठळकपणे उमटतो. उदाहरणांचा वापर योग्य आहे. ऐतिहासिक संदर्भ आणि वर्तमानातील घटना यांची सांगड प्रभावीपणे घातली आहे. त्यामुळे विषय अधिक जिवंत आणि पटण्यासारखा वाटतो.

युद्धाच्या परिणामांचे लेखकाने केलेले विश्लेषण व्यापक आणि सूक्ष्म आहे. पर्यावरण, अर्थव्यवस्था, समाज आणि मानवजीवन यांवर होणाऱ्या परिणामांची जाणीव स्पष्टपणे मांडली आहे. युद्धामुळे केवळ मानवी हानी होत नाही, तर संपूर्ण जीवसृष्टीवर त्याचे दुष्परिणाम होतात, हे लेखक ठामपणे अधोरेखित करतो. त्यामुळे लेखाला वैचारिक खोली आणि सामाजिक व्यापकता प्राप्त होते.

एकूणच, हा लेख मानवतेच्या रक्षणासाठी दिलेली ठाम आणि सशक्त हाक आहे. जागतिक दिनांचे औचित्य केवळ औपचारिकतेपुरते न ठेवता, त्यामागील मूल्ये प्रत्यक्ष आचरणात आणण्याची गरज लेखकाने प्रभावीपणे मांडली आहे. हा लेख वाचकाला अंतर्मुख करतो. तो जबाबदार नागरिक म्हणून विचार करायला प्रवृत्त करतो. खऱ्या अर्थाने, हा लेख विवेक, माणुसकी आणि जागतिक शांततेचा जागर करणारा ठरतो.

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई

दिनांक : २२/०३/२०२६ वेळ : ०७:११