अभिप्राय: ‘कशी होईल मुंबईकरांची अपेक्षापूर्ती?’

अभिप्राय: ‘कशी होईल मुंबईकरांची अपेक्षापूर्ती?’

प्रकाश सावंत यांचा ‘कशी होईल मुंबईकरांची अपेक्षापूर्ती?’ हा लेख केवळ मुंबई महापालिकेच्या निवडणूक निकालांचे विश्लेषण न करता, लोकशाही व्यवस्थेतील आशा, अपेक्षा आणि वास्तव यांतील ताणतणाव स्पष्टपणे अधोरेखित करणारा आहे. गेल्या पंचवीस वर्षांच्या सत्तांतरानंतर निर्माण झालेल्या नव्या राजकीय परिस्थितीकडे लेखक संवेदनशील, तरीही चिकित्सक दृष्टीने पाहतो. सत्ता बदलली म्हणजे व्यवस्थाही बदलेल, ही सामान्य नागरिकांची अपेक्षा कितपत वास्तववादी आहे, याचा लेखकाने केलेला विचार वाचकाला अंतर्मुख करतो आणि लोकशाहीतील जबाबदारीची जाणीव अधिक तीव्र करतो.

लेखाची भाषा परखड, प्रवाही आणि विचारप्रवर्तक आहे. राजकीय सत्तासमीकरणे, पक्षफुटी, निवडणूकपूर्व व निवडणूकपश्चात घडामोडी यांचे विश्लेषण करताना लेखक कुठेही सनसनाटीपणाचा आधार घेत नाही. उलट, घटनात्मक मूल्ये, धर्मनिरपेक्षता, सर्वसमावेशकता आणि लोकशाही शिस्त यांचा संदर्भ देत तो राजकारणाची नैतिक चौकट ठळकपणे मांडतो. मराठी–अमराठी, हिंदू–मुस्लिम अशा ध्रुवीकरणाच्या राजकारणावर केलेली टीका ही केवळ तात्कालिक नाही, तर ती दीर्घकालीन सामाजिक सलोख्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची ठरते.

लेखातील एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे मराठी अस्मितेचा प्रश्न आणि मुंबईच्या बहुभाषिक, बहुसांस्कृतिक वास्तवाशी साधलेला समतोल. ठाकरे बंधूंच्या पुनर्मिलनातून निर्माण झालेली मराठी एकजूट, त्यामागील भावनिक अधिष्ठान आणि त्याचवेळी राजकारणातील बदलती गरज—या सर्वांचा लेखकाने अत्यंत समंजसपणे वेध घेतला आहे. केवळ अस्मितेच्या चौकटीत अडकून न राहता ‘मी मुंबईकर’सारख्या व्यापक ओळखीची गरज अधोरेखित करताना लेखक भविष्यातील राजकारणाची दिशा सूचकपणे मांडतो.

भाजप, शिंदेसेना, काँग्रेस, एमआयएम आदी पक्षांच्या निवडणूक यशापयशाचे विश्लेषण करताना लेखक सत्ताकारणातील विरोधाभास उघड करतो. प्रचंड सत्ता, यंत्रणांचे पाठबळ आणि आक्रमक प्रचार असूनही अपेक्षित बहुमत न मिळणे—हा निकाल जनतेने दिलेला सूचक इशारा आहे, हे लेखकाचे निरीक्षण अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. फोडाफोडीचे राजकारण, संधीसाधूपणाला मिळणारे प्राधान्य आणि निष्ठावान कार्यकर्त्यांची उपेक्षा यावर केलेली परखड टिप्पणी लेखाला नैतिक अधिष्ठान देते.

लेखाचा समारोप मुंबईच्या भविष्यासंदर्भातील ठोस अपेक्षांनी होतो, ही त्याची मोठी जमेची बाजू आहे. आर्थिक शिस्त, पायाभूत सुविधा, आरोग्य, शिक्षण, वाहतूक, पर्यावरण आणि सार्वजनिक सेवांचा दर्जा—या सर्व मुद्द्यांवर लेखकाने केलेली मांडणी लेखाला केवळ राजकीय न ठेवता विकासकेंद्रित बनवते. निवडणूक संपल्यानंतर राजकारण थांबवून ‘सबका साथ, सबका विकास’ या तत्त्वावर प्रत्यक्ष कृती होणे, हीच खरी अपेक्षापूर्ती आहे, असा लेखकाचा स्पष्ट संदेश लेखाला वैचारिक पूर्णता देतो. म्हणूनच हा लेख मुंबईकरांच्या अपेक्षा, लोकशाही मूल्ये आणि शाश्वत विकास यांचा समन्वय साधणारा, विचारप्रवर्तक आणि काळाच्या पुढे पाहणारा महत्त्वपूर्ण दस्तऐवज ठरतो.

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई

दिनांक : १८/०१/२०२६ वेळ : २२:०५