रसग्रहण - आता तसं फारसं काही शिल्लकही नाही

आता तसं फारसं काही शिल्लकही नाही

याच असं का होतं कळत नाही

किंवा याला खरचं कळतंय पण वळत नाही..

आजचा तुझा चेहरा ओळखीचा....

उद्याचा माहीत नाही..

जगणं आजचं माहीत आहे..

उद्याचं काही सांगता येत नाही.

जवळ काही नाही असंही नाही पण...पणं

आता फारसं काही शिल्लकही नाही.......

का कुणास ठाऊक डोळे पाण्याने भरून येतात.

दु:ख माझं ...माझेच ते...तरिही उगाचचं मला छळतात..

आधाशासारखं लिहीत रहाते..काय लिहावं समजतं नाही.

आणि आता तसं पाहता 

फारसं काही शिल्लकही नाही.

शिल्लक असे माझे फक्त सोबतीला प्रेम आहे.

मी कशी का असेना शेवटी तेच खरे आहे.

काही विसरले तर नाही ना पुन:पुन्हा तपासून  घेते.

मी कशी का जगेना शेवटी त्याचीच याद  येते...

                                                                   

  @ डी.तूर्या

१७ मे २०२६ वेळ १५.१२

रसग्रहण

कवयित्री डी. तूर्या यांची “आता तसं फारसं काही शिल्लकही नाही” ही कविता मानवी मनाच्या अतिशय सूक्ष्म, तुटलेल्या आणि तरीही प्रेमाला शेवटचा आधार मानणाऱ्या भावविश्वाचा अत्यंत हृदयस्पर्शी आविष्कार घडवते. या कवितेतून व्यक्त होणारी शून्यता ही केवळ बाह्य अभावाची नसून अंतर्मनात साचलेल्या आठवणी, अपूर्ण अपेक्षा आणि नात्यांच्या तुटलेल्या धाग्यांमधून निर्माण झालेल्या मानसिक रिक्ततेची आहे. त्यामुळे ही कविता भावनिक वेदना, आत्मसंवाद आणि अस्तित्वाच्या प्रश्नांचा एक तरल प्रवास ठरते.

कवितेच्या आरंभीच जाणवणारी मानसिक द्विधा अवस्था मानवी अनुभवाशी थेट नाते जोडते. जीवनातील काही गोष्टी समजूनही स्वीकारता येत नाहीत, ही अंतर्गत विसंगती येथे अत्यंत सूचक आणि प्रभावी पद्धतीने व्यक्त झाली आहे. विचार आणि भावना यांच्यातील संघर्ष हा या कवितेचा मूलभूत सूर तयार करतो आणि वाचकाला सुरुवातीलाच अंतर्मुख करतो.

वर्तमानातील ओळखीचा चेहरा आणि भविष्याची अनिश्चितता यामधील विरोधाभास आयुष्याच्या क्षणभंगुर स्वरूपावर प्रकाश टाकतो. परिचित नात्यांमध्येही उद्याची ओळख हरवण्याची भीती येथे सूक्ष्मपणे व्यक्त होते. त्यामुळे काळाचा प्रवाह, नात्यांची अस्थिरता आणि अनिश्चित भविष्य यांचे तात्त्विक भान कवितेतून स्पष्टपणे जाणवते.

“फारसं काही शिल्लकही नाही” ही पुनरुक्ती संपूर्ण कवितेचा भावनिक केंद्रबिंदू ठरते. या ओळीतून केवळ अभाव नव्हे, तर उरलेल्या गोष्टी अपुऱ्या आणि निष्प्रभ वाटण्याची मानसिक अवस्था प्रकट होते. सर्व काही संपलेले नसतानाही जीवनात काहीच पूर्णपणे हातात राहिले नाही, अशी द्विधा आणि वेदनादायी जाणीव या ठिकाणी अत्यंत प्रभावीपणे अधोरेखित होते.

डोळ्यांतून वाहणारे अश्रू आणि अंतर्मनातील वेदना यांचे चित्रण मानवी भावविश्वातील सूक्ष्म संघर्ष अधोरेखित करते. स्वतःचेच दु:ख स्वतःला छळते, ही अवस्था मानसिक थकवा आणि भावनिक अस्थिरतेचे वास्तव रूप उभे करते. येथे वेदना केवळ घटना म्हणून न राहता सतत सोबत करणारी अंतर्गत स्थिती बनते.

सर्जनशील अभिव्यक्तीच्या संदर्भात आलेली “आधाशासारखं लिहीत रहाते” ही भावना कलावंत मनाच्या अस्थिर आणि अस्वस्थ अवस्थेचे प्रतीक ठरते. भावना इतक्या तीव्र असतात की शब्द अपुरे पडतात, तरीही अभिव्यक्तीचा प्रवाह थांबत नाही. लेखन हे येथे केवळ कलात्मक माध्यम न राहता भावनिक जगण्याची गरज बनते, ही जाणीव अत्यंत प्रभावीपणे व्यक्त होते.

कवितेच्या शेवटच्या टप्प्यात प्रेम हे एकमेव शिल्लक मूल्य म्हणून उभे राहते. सर्व हरवले असतानाही प्रेमाची उपस्थिती जीवनाला आधार देते. आठवणींच्या रूपात टिकून राहिलेले हे प्रेम अस्तित्वाला अर्थ प्रदान करते आणि शून्यतेतही एक सूक्ष्म प्रकाश निर्माण करते. त्यामुळे ही कविता पूर्णतः निराश न राहता शांत आशेचा स्पर्श देऊन समाप्त होते.

भाषाशैलीच्या दृष्टीने ही कविता अत्यंत प्रवाही, साधी आणि थेट आहे. अलंकारिकतेचा कृत्रिम भार न घेता भावनांचा नैसर्गिक प्रवाह राखण्यात कवयित्री यशस्वी ठरल्या आहेत. पुनरुक्ती अलंकार, विरोधाभास, प्रश्नात्मक शैली आणि विरामचिन्हांचा सूचक वापर या सर्व घटकांनी कवितेला अधिक जिवंत आणि परिणामकारक बनवले आहे.

एकूणच, ही कविता हरवलेपण, आठवणींचे ओझे, भावनिक थकवा आणि प्रेमाची शाश्वत साथ यांचा अत्यंत सूक्ष्म, संतुलित आणि परिणामकारक संगम सादर करते. मानवी मनाच्या खोल स्तरांना स्पर्श करणारी ही रचना वाचकाला केवळ भावनिक अनुभव देत नाही, तर स्वतःच्या आयुष्याकडे नव्याने पाहण्याची तात्त्विक दृष्टीही प्रदान करते. त्यामुळे ही कविता आशय, अभिव्यक्ती, भावनिक तीव्रता आणि साहित्यिक परिपक्वता या सर्व निकषांवर पूर्ण गुण मिळविण्यास पात्र ठरते.

©गुरुदत्त दिनकर वाकदेकर, मुंबई

दिनांक: १७/०५/२०२६ वेळ: १७:०१